4 mrt 2026

In een nieuwe aflevering van de podcast van Jorn Luka gaat onderzoeker en auteur Hans Scheffers in op zijn theorie over Tartarië. Volgens Scheffers verwijzen oude kaarten, foto’s en gebouwen naar een verdwenen beschaving die grotendeels uit de geschiedenis is gewist. Zijn onderzoek en bevindingen beschreef hij in het boek Groot Tartarië.

Van wereldreizen naar een alternatieve geschiedenis

Scheffers vertelt dat zijn interesse in het onderwerp ontstond tijdens reizen die hij jarenlang met zijn inmiddels overleden vrouw maakte. Met boeken over oude beschavingen in zijn rugzak bezocht hij historische locaties over de hele wereld. Daar raakte hij gefascineerd door monumentale bouwwerken en architectuur waarvan hij zich afvroeg hoe die in het verleden tot stand waren gekomen.

Tijdens zijn zoektocht naar verklaringen verdiepte hij zich in onderwerpen als heilige geometrie, oude bouwtechnieken, frequenties en de Fibonacci-reeks. Daarbij stuitte hij op het begrip “Groot Tartarië”, een term die op veel oude kaarten en in oude encyclopedieën voorkomt, maar tegenwoordig nauwelijks nog in historische beschrijvingen wordt gebruikt.

“Onder elke steen ligt wel iets wat je omkeert,” zegt Scheffers in de podcast. “Dan gaat er een hele wereld voor je open.”

Een verdwenen wereldrijk

Volgens Scheffers was Tartarië geen klein land, maar een enorm gebied dat zich uitstrekte over grote delen van Azië en Europa. Op kaarten uit de 17e en 18e eeuw wordt het gebied vaak aangeduid als Tartaria Magna. Hij stelt dat deze beschaving over geavanceerde kennis beschikte en wereldwijd invloed had.

In zijn visie was Tartarië een samenleving met monumentale architectuur, kennis van geometrie en zelfs technologieën die tegenwoordig niet meer bestaan. Sporen daarvan zijn nog altijd zichtbaar in gebouwen die over de hele wereld te vinden zijn.

Scheffers wijst erop dat oude kaarten en documenten laten zien dat Tartarië nog relatief recent werd genoemd. “Tot ongeveer honderd jaar geleden werd Tartarië nog vermeld,” zegt hij. “Daarna verdwijnt het geleidelijk uit de geschiedenisboeken.”

Beschuldigingen van geschiedvervalsing

Hij stelt dat de geschiedenis door de eeuwen heen herhaaldelijk is herschreven. Daarbij speelden politieke en religieuze machtsstructuren een rol.

Hij verwijst onder meer naar oude encyclopedieën waarin Tartarië nog voorkomt en naar statistieken waaruit blijkt dat publicaties over het onderwerp in de twintigste eeuw vrijwel verdwenen. Ook noemt hij vrijgegeven documenten en alternatieve historische studies die wijzen op systematische aanpassingen van historische narratieven.

“Geschiedenis wordt geschreven door de overwinnaars,” aldus Scheffers.

Mudfloods en verzonken gebouwen

Een ander element van zijn theorie betreft zogenaamde “mudfloods”, grote modderrampen die steden en gebouwen deels onder een laag sediment hebben bedekt. Hij wijst op gebouwen waarvan ramen en deuren onder het huidige straatniveau liggen en ziet dat als aanwijzing dat het oorspronkelijke maaiveld vroeger lager lag.

Dergelijke verschijnselen zijn op veel plekken in de wereld te vinden, van Europa tot de Verenigde Staten.

Monumentale architectuur en verdwenen gebouwen

In zijn onderzoek besteedt Scheffers ook aandacht aan monumentale gebouwen uit de negentiende eeuw, zoals stadhuizen, opera’s en regeringsgebouwen. De omvang en detaillering van deze bouwwerken zijn volgens hem moeilijk te verklaren met de bouwtechnieken die in die tijd officieel beschikbaar waren.

Ook verwijst hij naar de wereldtentoonstellingen van de negentiende en vroege twintigste eeuw, waar enorme paleisachtige gebouwen stonden die na afloop weer werden afgebroken. Dat roept vragen op.

Controversiële claims

In het interview gaat Scheffers nog verder door te suggereren dat sommige historische gebouwen bedoeld waren om energie uit de atmosfeer op te vangen. Ook verwijst hij naar verhalen over reuzenmensen en grote deuropeningen in oude gebouwen die daarmee verband houden.

Toenemende belangstelling

Ondanks de controverse merkt Scheffers dat er steeds meer belangstelling ontstaat voor het onderwerp. Zijn lezingen trekken een groeiend publiek, en zijn boeken worden goed verkocht.

Die interesse past in een bredere trend waarbij mensen vaker vragen stellen bij gevestigde historische verklaringen. “Mensen beginnen zelf op onderzoek uit te gaan,” zegt hij.

In 2017 overhandigde Vladimir Poetin tijdens een bezoek een kaart van het oude Tartarië aan de president van Tatarstan. Die kaart is gemaakt door de 17e-eeuwse Nederlandse cartograaf Willem Blaeu.

M’n boekbespreking van het boek van Scheffers over Tartarië vind je hier.